علت عزت نفس پایین؛ ۱۱ عادت اشتباه که عزت نفس شما را نابود می‌کند ( قسمت اول )

  • صفحه اصلی
  • علت عزت نفس پایین؛ ۱۱ عادت اشتباه که عزت نفس شما را نابود می‌کند ( قسمت اول )
شکل یک تصویر
علت عزت نفس پایین؛ ۱۱ عادت اشتباه که عزت نفس شما را نابود می‌کند ( قسمت اول )

عزت نفس از جمله خصوصیاتی است که به‌مرور زمان ممکن است دستخوش تغییر شود و امکان آن وجود دارد که به رفتارهایی عادت پیدا کنید که باعث کاهش عزت نفس می‌شوند. این رفتارها در واقع کارهای ساده‌ای هستند که همهٔ ما، کم‌وبیش در طول روز ممکن است آن‌ها را انجام بدهیم: عذرخواهی بیجا، تن دادن به صحبت‌ها و قضاوت‌های منفی دربارهٔ خود و مقایسه کردن خود با دیگران، از جملهٔ این کارها هستند و می‌توانند تأثیر بسزایی بر کاهش عزت نفس، و به‌طور کلی اعتماد به نفس داشته باشند. در این مقاله قصد داریم به‌طور جزئی‌تر شما را با عادات رفتاری‌ای آشنا کنیم که به‌عنوان علت عزت نفس پایین شناخته می‌شوند و تأثیر بسزایی بر کاهش آن دارند. پیش از آنکه به بحث اصلی مقاله بپردازیم و این عادات رفتاری را معرفی کنیم، لازم است مقدمه‌ای دربارهٔ چگونگی تأثیرپذیری عزت نفس از آن‌ها عنوان شود. با ما همراه باشید.

حتی بهترین افراد هم از اثرات این عادات مصون نیستند، چراکه به‌سادگی در کنار دیگر رفتارها قرار می‌گیرند و معمولا نمی‌توان در ابتدای امر از عواقب و نتایجی که در پی دارند آگاه بود. برنان مالونه، از جمله روان‌درمانگرانی است (روان درمانی) که در این مقاله به گفته‌های او دربارهٔ تأثیر این عادات رفتاری بر عزت نفس اشاره خواهیم کرد؛ او در این باره عنوان کرد: «عادت‌ها نقش مهمی در زندگی انسان دارند و بخش زیادی از زمان هر فرد، صرف فکر کردن یا رفتار کردن به گونه‌ای بخصوص می‌شود. به‌مرور زمان این نوع فکر کردن یا رفتار کردن به عادت تبدیل می‌شود و مغز، به‌جای آنکه به‌دنبال روش‌های تازه‌ای برای فکر کردن باشد، بیشتر به پیروی از همان الگوهای پیش‌فرض تمایل پیدا می‌کند، چراکه کار ساده‌تری است.».

اگر الگوهای فکری و رفتاری به‌وجودآمده ناسالم باشند، مشخصا در نهایت نتایج مطلوبی به دست نخواهد آمد و احساس خوبی نخواهید داشت. اما خبر خوب این است که امکان تغییر دادن این عادات رفتاری و کسب عادات بهتر وجود دارد. مالونه در این باره عنوان کرد: «اگر در چگونگی رویکردمان نسبت به وقایع و مسائل مختلف تغییرات کوچکی به وجود بیاوریم، رفتار و به‌طور کلی تصویری که از خودمان داریم، به‌مرور دچار تحول عمده‌ای خواهد شد، چراکه در این صورت مغز، خود را با روشِ تازه‌ای برای فکر کردن سازگار می‌کند و در نتیجهٔ آن، عادات رفتاری سالم‌تر خواهند شد».

۱. قائل نشدن مرز و محدوده‌های مشخص برای روابط کاری و شخصی

اگر بخواهید دوستان، آشنایان و همکاران‌تان برای وقت شما ارزش و احترام قائل شوند، باید محدوده‌های مشخصی در نظر بگیرید. اگر این محدوده‌ها را در روابط‌تان تعریف کرده‌اید که چه بهتر، در غیر این صورت ممکن است به عزت نفس‌تان آسیب وارد شود. منظور از قائل شدن مرز و محدوده این است که نباید اجازه بدهید دیگران وقت شما را هدر بدهند: مثلا شما را وادار کنند کاری برای‌شان انجام بدهید، در حالی که خودتان اولویت مهم‌تری دارید؛ یا آنکه در آخرین دقیقه، قرارشان با شما را لغو کنند. هر بار که چنین اتفاقی می‌افتد، احساس خواهید کرد که از ارزش‌تان کاسته شده است.

اگر هم به درخواست شخص دیگری جواب مثبت بدهید، در حالی که باطنا میلی به انجام دادن یا به عهده گرفتن آن نداشته باشید، نتیجه مشابه با مثال قبلی خواهد بود. عرف زندگی اجتماعی باعث شده است تا نه گفتن به دیگران کار دشواری باشد و معمولا احساس خوبی از دادن جواب منفی به اطرافیان‌تان نخواهید داشت، اما اگر اجازه بدهید محدوده‌های شما را زیر پا بگذارند، در این میان کسی که آسیب می‌بیند خودِ شما خواهید بود. پیش گرفتن این رویکرد و در نظر گرفتن محدوده‌های مشخص برای روابط کاری و شخصی، مهارتی است که به دست آوردنش به زمان نیاز دارد، اما تأثیر خوبی بر عزت نفس خواهد داشت و ارزش وقت گذاشتن دارد.

۲. سخت‌گیری بیش از حد نسبت به خود؛ یکی از علت های عزت نفس پایین

چگونگی حرف زدن شما با خودتان در طول روز از دیگر عادات رفتاری مهمی است که بر عزت نفس تأثیر می‌گذارد و مثبت و منفی بودن این صحبت‌ها، در نهایت عامل تعیین‌کنندهٔ موفقیت یا شکست‌تان خواهد شد. پس بهتر است از این به بعد دربارهٔ هر حرف و قضاوتی که نسبت به خودتان دارید و بیش از حد سخت‌گیرانه به نظر می‌رسد، تجدید نظر کنید.

اگر عباراتی شبیه به «احمق، باز هم یادت رفت» یا «هیچ کاری را نمی‌توانی درست انجام بدهی» را خطاب به خودمان به کار ببریم، در واقع عزت نفس‌ را تحت‌تأثیر قرار خواهیم داد. کلمات تأثیر زیادی بر حالات و احساسات‌مان دارند و اگر، تنها به این خاطر که انسان هستیم، مدام خودمان را به باد انتقاد بگیریم، عزت نفس کمتر و کمتر خواهد شد.

۳. راه رفتن با حالت بدنی نامناسب؛ از جمله علت های عزت نفس پایین

شاید باور کردن این مسئله برایتان کمی دشوار باشد، اما حقیقت این است که حالت بدنی و فیزیکی شما بر ذهنیت‌تان تأثیرگذار خواهد بود، بنابراین بهتر است به این مسئله توجه بیشتری نشان دهید و تا حد امکان از حالت‌هایی چون قوز کردن پرهیز کنید.

دکتر پرپتوآ نئو، مربی اجرایی و روان‌شناس، در این باره عنوان کرد: «زمانی که بدن‌تان حالت خمیده پیدا می‌کند، مغز تحت‌تأثیر قرار می‌گیرد و در نتیجهٔ این مسئله، هورمون کورتیزول (هورمونی است که در واکنش بدن به استرس ترشح می‌شود) ترشح می‌شود. قوز کردن ریشه در عادت انسان‌های اولیه دارد: آن‌ها برای مخفی ماندن از دید جانوران درنده به‌قدری خم می‌شدند که شکلی توپ‌مانند پیدا می‌کردند و این کار، استرس زیادی در پی داشته است. از سوی دیگر، اگر کاملا صاف بایستید و کمی شانه‌ها را به عقب بدهید، اعتماد به نفس و قدرت بیشتری پیدا خواهید کرد. این ساده‌ترین راهکاری است که برای افزایش عزت نفس کسانی که به من مراجعه می‌کنند، بهشان پیشنهاد می‌کنم».

۴. معاشرت با کسانی که شخصیت چندان جالبی ندارند

یکی دیگر از مسائلی که تأثیر عمده‌ای بر احساس شما نسبت به خودتان خواهد داشت، انتخاب افرادی است که بیشتر وقت‌تان را در کنار آن‌ها سپری می‌کنید. شاید این جمله را قبلا شنیده باشید که شخصیت شما، میانگینی است از شخصیت پنج نفری که بیشترین معاشرت را با آن‌ها دارید. اگر دوستان و همکاران‌تان شخصیت جالبی نداشته باشند (منظور کسانی است که صداقت ندارند، مهربان نیستند، وفادار نیستند و دیگر صفات خوب این چنینی را ندارند)، به‌مرور عزت نفس شما تحت‌تأثیر قرار خواهد گرفت.

دکتر نئو در این باره عنوان کرد: «این افراد خون‌آشام‌های انرژی هستند. معاشرت با آن‌ها باعث تحلیل رفتن انرژی می‌شود و توان و ذهنیت سالم شما را بیش از آنچه فکر کنید تحت تأثیر قرار می‌دهند. شما سعی می‌کنید شخصیت و رفتار این افراد را تحلیل کنید، یا به‌خاطر ناتوانی در درک‌شان خودتان را سرزنش خواهید کرد و به همین دلایل است که انرژی‌تان تحلیل می‌رود. من همیشه از مراجعینم می‌خواهم اطلاعاتی دربارهٔ دوستان و نزدیکان‌شان در اختیارم بگذارند و به این صورت، کسانی را که تأثیر منفی دارند شناسایی می‌کنم. بهتر است ارتباط‌تان را با این افراد قطع کنید؛ به این شکل انرژی و زمان به‌مراتب بیشتری برای خودتان، رؤیاهایتان و سپری کردن وقت در کنار افراد بهتر خواهید داشت».

۵. دوری کردن از موقعیت‌های پرمخاطره

اینکه خودمان را به خطر بیندازیم، با زمانی که مثلا می‌خواهیم برای موقعیت شغلی بهتر ریسک کنیم، کاملا متفاوت است و در حالی که اولی کار چندان معقولی نیست، ریسک پذیری و قبول کردن گاه‌به‌گاه موقعیت‌های پرمخاطره می‌تواند بسیار مفید باشد و باعث افزایش عزت نفس شود.

اغلب فکر می‌کنیم شکست نخوردن و کسب موفقیت های پیاپی اعتماد و اطمینان به نفس را به همراه دارد. به همین خاطر افراد بسیاری بلندپروازی و برداشتن قدم‌های بزرگ را کنار می‌گذارند تا به این صورت موقعیت و جایگاه فعلی‌شان در معرض خطر قرار نگیرد. اما واقعیت این است که تأثیر چنین رویکردی دقیقا برعکس چیزی است که عامهٔ مردم فکر می‌کنند. زمانی که از برداشتن قدم‌های بزرگ منصرف می‌شویم، در واقع به خودمان این پیام را می‌دهیم که توانایی کنار آمدن با موقعیت‌های دشوار را نداریم و این در حالی است که اعتماد به نفس عمیق، زمانی حاصل می‌شود که باور داشته باشیم اگر شکست بخوریم، می‌توانیم از پس کنترل اوضاع برآییم.

قرار گرفتن در موقعیت‌های پرمخاطره و گذر از سد موانع و مشکلات مختلف به شما این احساس را خواهد داد که توانایی دست‌یابی به هر چیز و انجام دادن هر کاری را خواهید داشت.

پایان قسمت اول 

شما می توانید از راه های ارتباطی مجموعه راه آرامش به صورت کاملا آنلاین مشاوره غیرحضوری در زمینه مشاوره خانواده، حل کلیه مشکلات و مسائل روحی و فردی، مشاوره تحصیلی، تربیت کودکان، ارتباط سازی با نوجوانان از مشاورین موسسه دریافت نمایید.